Cuối năm 1946, thực dân Pháp rắp tâm muốn cướp nước ta một lần nữa. Cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ.
Hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả nước nói chung và làng Đông An nói riêng bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
Tháng 3 năm 1948, Pháp đưa 5 tàu chiến lên núi Bồ, vào làng Đông An bắn phá. Đông An cũng là điểm đến nhiều lần bằng tàu chiến của thực dân Pháp. Chúng tấn công, bắn phá, đốt đền Rậm, đốt chùa Sắn.
Theo chủ trương của cấp trên là trường kỳ kháng chiến, tiêu thổ kháng chiến, toàn dân kháng chiến không cho quân Pháp trú chân, mở rộng kháng chiến ở các vùng thôn quê. Tất cả cho kháng chiến, tất cả để đánh thắng giặc Pháp xâm lược.
Cũng tháng 3 năm 1948, ngai vị, phong sắc, đồ thờ của đền Cảnh Sông, đền Nam Lân, đình Đông An được rước và giữ tại chùa Quỳnh Vân.
- Ba gian hậu cung được tháo dỡ để phục vụ kháng chiến.
- Ba gian đình ngoài để làm trường học cho các con em trong làng, cũng là nơi sinh hoạt cộng đồng của ba xóm An Bình, An Tĩnh, An Thái của làng Đông An.
Tháng 3 năm 1948 cũng là kết thúc 25 năm thờ Thần Hoàng tại đình Đông An.
Tháng 5 năm 1954, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, buộc Pháp phải ký Hiệp định Genève, chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam. Hòa bình lập lại, miền Bắc bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Tháng 3 năm 1959, người Đông An góp ruộng, góp trâu, bò, nông cụ sản xuất để xây dựng hợp tác xã lấy tên là hợp tác xã An Thành (dân có ruộng, dập dìu hợp tác).
Đình làng được chuyển sang làm kho đựng thóc:
- Kho đựng thóc của Hợp tác xã An Thành 6 năm.
- Tiếp đó là kho đựng thóc của Hợp tác xã Phú Mỹ 12 năm.
- Cuối cùng là Hợp tác xã Gia Vượng 9 năm.
Đến cuối năm 1986 chuyển sang thời kỳ đổi mới, hợp tác xã kết thúc vai trò làm ăn tập thể, đình được trao lại cho làng Đông An (đình làm kho thóc 27 năm).
Mặc dù đình chuyển sang mục đích khác, nhưng đình vẫn được giữ là trung tâm văn hóa của người Đông An suốt 30 năm trường kỳ kháng chiến chống giặc ngoại xâm.
Những cuộc tiễn đưa thanh niên trai trẻ lên đường vào chiến trường
Cùng mái đình này, cùng bóng cây cổ thụ này, người dân thôn Đông An đã bấy nhiêu lần tiễn đưa các anh lên đường đi kháng chiến, hẹn ngày trở về khi đất nước bình yên.
Người ở lại ra sức xây dựng quê hương, khôi phục kinh tế trong lúc đất nước còn chiến tranh; đào đất đắp những con đê ngay trên đồng chiêm trũng, mong ngày hợp long, nghiêng đồng, đổ nước ra sông để mùa tiếp mùa, vụ tiếp vụ, làm ra hạt gạo đồng quê.
Phần người ở lại còn khiêm tốn, còn thiếu thốn các bữa ăn, phải làm thêm sắn, khoai bù vào, dành đủ phần cho người đi đánh giặc, gửi nhanh vào chiến trường để nuôi quân.
Lịch sử huyện Gia Viễn ghi nhận, từ năm 1969 đến năm 1972, hợp tác xã Phú Mỹ - Gia Vượng, Thượng Hòa - Gia Thanh, Hồng Anh - Gia Thủy là ba hợp tác xã có năng suất lúa cao, có phong trào “thóc đủ cân, quân đủ người” trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (theo dòng thời gian đình có 3 sự kiện).
